close
تبلیغات در اینترنت
آموزش فاعل«قسمت اول» - اولین قسمت از مرفوعات
loading...

مجمع ادبیات عرب

منبع: هدایه فی النحو تهیه و تنظیممهدی خلیلی

مدیریت سایت بازدید : 70 پنجشنبه 19 اسفند 1395 نظرات ()

تعریف: آن اسمی است که قبلش فعل یا شبه فعلی باشد که آن فعل بدان اسناد داده شده باشد از جهت قیام و احتیاج فعل به وسیله آن اسم نه از جهت وقوع آن فعل بر روی آن اسم.


احکام فاعل: برای فاعل هفت حکم است:

اول: واجب است مرفوع بودن آن«ضرب زیدٌ» اما گاهی رفع آن محلی است زیرا گاهی یک باء الزائده بر سر آن می آید«کفی باللهِ» و یا به صورت مضاف الیه«ذهاب المرءِ» به مصدر اضافه می شود که در این دو وجه لفظا مجرور است به دلیل جارومجرور بودن یا مضاف الیه بودن و محلا مرفوع است به دلیل فاعل بودن.

دوم: واجب است وقوع آن در کلام یا به صورت ظاهر«ذهب زیدٌ» و یا به صورت ضمیر«ذهبتُ».

سوم: واجب است واقع شدن فاعل بعد از فعل و اگر مقدم شود، مبتدا است و فاعل فعل ضمیری است که به مبتدا عود می کند.

پنجم: اگر فاعل اسم ظاهر باشد باقی می ماند فعل همیشه در صیغه مفرد«ذهب الرجالُ» اما اگر ضمیر باشد تطابق می کند از نظر افراد و تثنیه و جمع«الرجال ذهبوا» و «زیدان ضربا».

چهارم: اگر فاعل مؤنث حقیقییعنی دلالت کند به یک مذکری از حیوانات باشد فعل هم مؤنث می آید«ذهبَت المرأةُ» اما اگر فاصله ای افتاده باشد یا مؤنث غیرحقیقی باشد جایز است هر دو وجه تطابق و غیرتطابق«ضربَت الیومَ هندٌ» و «ضربَ الیومَ هندٌ» و «جاء شمسٌ» و «جائَت شمسٌ» اما اگر فاعل ضمیری باشد که به مؤنث برمی گردد فعل به صورت مؤنث می آید«الشمس جاءت».

 پنجم: اگر فاعل مؤنث حقیقییعنی دلالت کند به یک مذکری از حیوانات باشد فعل هم مؤنث می آید«ذهبَت المرأةُ» اما اگر فاصله ای افتاده باشد یا مؤنث غیرحقیقی باشد جایز است هر دو وجه تطابق و غیرتطابق«ضربَت الیومَ هندٌ» و «ضربَ الیومَ هندٌ» و «جاء شمسٌ» و «جائَت شمسٌ» اما اگر فاعل ضمیری باشد که به مؤنث برمی گردد فعل به صورت مؤنث می آید«الشمس جاءت».البته جمع مکسر و اسم جمع مانند مؤنث غیر حقیقی اند پس«جاء الرجال»یا«جاءت الرجال» و «جاءت القوم»یا«جاء القوم».

ششم: تقدم فاعل بر مفعول، این تقدم در سه موضع واجب است؛ الف:اگر فاعل و مفعول قابلیت پذیرش اعراب نداشته باشند یعنی یا مبنی باشند یا تقدیری«ضرب موسی یحیی» و «ضرب هذا ذاک» و «ضرب أبی صدیقی» اما اگر قرینه ای باشد جوازی است«اکل الکمثری یحیی»کمثری یعنی گلابی ب:اگر فاعل ضمیر متصل باشد«ضربتُ زیداً» ج:اگر مفعول محصور به إلا یا مانند آن باشد«ما ضرب عمرٌو إلا زیداً» و «انّما ضرب زیدٌ عمراً»

هفتم: جایز است حذف فعل آن اگر در جمله قرینه ای باشد مانند جواب سوال«سؤال: من ضرب؟ جواب: زیدٌ»که زید فعلش که ضرب است به دلیل قرینه حذف شده.

ادامه در قسمت دوم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • سیستم صوتی
    آمار بازدید